Мултифункционална апликација за поддршка на способностите за читање и пишувања – од перспектива на наставникот

 

Линда ФАЛТ Камила НИЛВИУС

Линеус Универзитет, Шведска

Оддел за педагогија и учење, Вахјо, Шведска

Научен труд / Scientific paper Примено / Received: 03.10.2018 Прифатено / Accepted: 12.02.2019

УДК 376-057.874-056.36:37.091.3-028.27(485)

 

A multi-function app for supporting reading and writing ability – teachers’ perspective

 

Linda FÄLTH Camilla NILVIUS

 

Linnaeus University, Sweden Department of Pedagogy and Learning

Вовед

 

Во последните неколку декади, на тех- нологијата се гледа како основна алатка при обезбедувањето на еднаква пристапност и можности за учениците со посебни потреби. Терминот „помошна  технологија“  е  општ  и се користи за опишување на хардверот и софтверот за помош, адаптација и рехабили- тација за лица кои имаат различен степен на попреченост. Есенцијално, овие технологии имаат цел да им помогнат или да ги проши- рат функциите или способностите на луѓето. Помошната технологија има потенцијал да им овозможи на лицата со попреченост да живеат, учат и работат понезависно преку примената на специјализираните техно- логии кои ги намалуваат, елиминираат или минимизираат влијанијата на нивната поп- реченост (1 p.1). Помошната  технологија  за поддршка  на  способностите  за  читање  и пишување кај учениците со попреченост при учењето на пишаниот јазик (1) се одне- сува и на двете, на читање и на пишување. Нов вид технологија за мобилните телефони започна да се развива и се појави во доцните 2000-ти со употребата на таблети и паметни телефони, каде различни апликации можат лесно да бидат симнати со цел поддршкапри читањето и пишувањето. Тие вклучуваатске- нери, апликација текст-во-говор, поддршка при спелување, софтвер говор-во-текст итн. за говорење наместо пишување на текстот. Апликациите се често пријателски настроени кон корисниците на истите, отколку обичните алатки што првично беа дизајнирани за компјутерите. Ова во основа значи дека лицата кои имаат проблеми со пишувањето можат секогаш, со помош на таблетите или паметните телефони, да состават и да иско- муницираат одреден текст. ’За повеќето од нас, технологијата ги олеснува работите. За личност со попреченост, таа прави да бидат возможни одредени работи’ (2p.261). Конкретната цел на ова истражување беше да се проучи на кој начин мултифункционал- ните апликации (Prizmo Go), чии основни функции се скенирање на текст и синтети- зирање на говор за iPhone/iPad и Android, го имаат потенцијалот да обезбедатасистенција за учениците со тешкотии при читањето. Во ова истражување, фокусот е ставен на перс- пективата на наставниците кога нивните сту- денти ги користат овие посебниалатки.

Процесот на дигитализација во училиш- тата и наставата е во тек. Дигитализацијата носи промена на условите при работата на наставниците и на наставата. Технологијата сама по себе е значајна, но позначајно е како таа се употребува во  процесот  на  учење  кај учениците. Сè уште има недостаток на научни докази за употребата на помош-  ните алатки  при  обуката  и  компензација  на проблемите при читање и пишување кај задолжителното образование и оваа праз- нина мора да биде пополнета со научно дизајнирани истражувања (3, 4). Како и да е, метаистражувањето (5) покажува дека упо- требата на помошна технологија има умерен ефект врз способноста за читање и обуката за употреба на уредите во помали групи дава подобар резултат отколку обуката во пого- леми групи. Archer и другите (6) гисоставија резултатите од три претходни метаистражу- вања и тие пронајдоа мал значаен ефект, поточно капацитетот за читање кај учени- ците се подобрува и тоа е резултат на бројот на обуки и поддршката којашто ја добиваат учениците. Ако се земат предвид овие два услова, степенот на ефектот се зголемува од мал восреден.

Оралното   презентирање   на   пишаниот

материјал, во прилог на традиционалното презентирање на трудот, ја отстранува потре- бата од декодирање на пишаните зборови и затоа го  има потенцијалот да им помогне  учениците со тешкотии при читањето подо- бро да ги разберат пишаните текстови. Иако употребата на помошната технологија има многу позитивни ефекти, не постои јасен доказ од претходните истражувања за упо- требата на овој вид помошна технологија со цел подобрување на способноста за декоди- рање (5, 7, 8). Денес постојат повеќе докази за ефективноста на употребата на еден метод заснован на телефоните (систематска обука на поврзаноста помеѓу пишаната и звучната буква). Како и да е, постои доказ дека упо- требата на ваков тип помошна технологија е многу значајна во компензацијата на тешко- тиите при декодирањето каде апликациитесе користат со цел да обезбедат пронаоѓање на знаењето и известување за знаењето(8).

Алатката текст-во-говор е програма или апликација која може да го прочита текстот претставен на екранот - на компјутер, на мобилен телефон или на таблет. Гласовите се синтетички и во повеќето алаткитекст-во-го- ворможетедајаизберетебрзинатаначитање и да изберете различни гласови. Grunér и другите (7) испитале како употребата на апликациите текст-во-говор влијаат врз брзината на читање и сфаќањето кај помла- дите и постарите ученици со дислексија. Исто така, тие истражиле кои ученици имале најголема корист од употребата на текст-во- говор: колку е добро сфаќањето на текстот без употребата на алатката текст-во-говор, способноста за концентрација кај учениците и нивната перцепција за текст-во-говор. Во истражувањето учествувале 49 ученици (26 момчиња и 23 девојчиња) кои имале дисле- ксија, од трето до деветто одделение. Два слични текста, соодветни за нивната возраст, биле употребени и на учениците  случајно им било зададено, прво да прочитаат еден  од текстовите на глас и потоа вториот текст да го прочитаат со алатката текст-во-говор со маркер што го следи текстот или прво да прочитаат со помош на алатката текст-во- говор, а потоа самите, на глас, да го прочи- таат текстот. Сите текстови беа поделени во параграфи и после секој параграф им беа поставувани прашања на учениците за неговата содржина, а учениците даваа усни одго- вори.Резултатите покажаа дека сите ученици ја зголемиле нивната брзина на читање и тоа било значајно и за помладите и за постарите ученици, со голем степен на ефективност. Без употребата на алатката текст-во-говор, читањето просечно траело 405 секунди,  а  со употреба на алатката, читањето просечно траело 170 секунди. Технологијата текст-во- говор им овозможи на учениците да ја зголе- мат нивната брзина при читањето во просек од 238% споредбено со тоа кога тие самите читаат на глас. Потоа, резултатите покажаа дека ако  имаш добро разбирање на текстот  и (за постарите ученици) добро се концен- трираат, тогаш алатките за текст-во-говор не помагаат многу. Две претходни истражувања (9, 10) покажале слични резултати. Еднонео- дамнешно метаистражување од 2018година

(11) покажа зголемување на квантитетот и квалитетот на истражувањата кои ја проучу- ваат ефективноста на алатките текст-во-го- вор при разбирањето на текстот што се чита и дека севкупно технологиитетекст-во-говор може да им помогнат на учениците при раз- бирањетонатекстот.Вооваистражувањение се фокусираме на перспективата на настав- ниците кога нивните ученици со тешкотии при читањето ја користат алатката текст- во-говор. Употребата на апликациите како помошна технологија може индиректно да има позитивно влијание и при декодирањето на зборовите и разбирањето на текстот, како мотивација, интерес и при зголемување на времето кое е потребно за да се прочита тек- стот (12, 13,23).

Мултифункционална апликација

 

Во ова истражување беше користенамул- тифункционалната апликација за паметни телефони и таблети позната како Prizmo Go. Причината за изборот на оваа апликација е тоа што, за разлика од претходните помошни технологии, таа има комбинација на неколку функции и затоа е интересна за истражу- вање. Prizmo Go е ОПК (Оптичко препозна- вање на карактерот) читач со вградена тех- нологија  текст-во-говор.  Оваа   апликација е компатибилна за паметните телефони и таблети. Нејзината основна функција е скенирање на текст и синтетизирање на говор. 

Една функција за поддршка во оваа алатка  за текст-во-говор е тоа што жолт триаголник ги обележува зборовите кои се изговараат (Караоке карактеристика). Оваа карактерис- тика овозможува полесно да се следиизгово- рениот текст. Prizmo Go е бесплатна и ги има и двете функции ОПК и текст-во-говор; и Prizmo Go (со дополнителни функции)чини

$9.99. Корисниците прво го сликаатдокумен- тотипотоаапликацијатабрзогоскениратек- стот од документот, потоа со притискање на едно копче, корисникот може да го преслуша скенираниот текст. Зборовите се подвлеку- ваат како се читаат. Оваа апликација исто така им покажува на корисниците да одберат дел од скенираниоттекст.

 

Метод

 

Учесници

Дваесет и шест специјални едукатори и рехабилитатори учествуваа во ова истражу- вање. Сите учествуваа на обуката за развој на читање и пишување при Универзитетот Линеус. Сите учесници работат во различни училишта во еден регион во јужниот дел од Шведска, 18 работат во основно училиште и 8 во средноучилиште.

 

Постапка

Сите специјални едукатори ирехабилита- тори избраа ученик со кој и претходно рабо- теле во нивното училиште, кој има тешкотии при декодирањето на текстот илидислексија. Инструкциите за наставниците кои учест- вуваа во обуката беа да ја користат аплика- цијата Prizmo Go(фотографирање/скенирање

/читање (слушање)) заедно со учениците, на текст кој би можел да биде потежок за уче- никот, самиот да го декодира и да го разбере. На пример, може да биде математичказадача сомногутекстиликратоктекстодучебникот по општествени науки или природни науки. Текстот се фотографира, скенира и слуша заедно со ученикот. Инструкциите за настав- ниците беа да утврдат дали содржината на текстот станува подостапна за ученикот за да може да ја разбере содржината од текстот и пораките кога апликацијата ги компензира 

тешкотиите при декодирањето на текстот. Сите наставници ги запишаа своите согледу- вање за тоа како апликацијата работи икакви придобивки, односно добри и лоши страни, може да имаат алатките затекст-во-говор.

 

Анализа

Сите 26 учесници ги запишаа своите согледувања на 1-2 страници и ние ги ана- лизиравме и ги категоризиравме нивните согледувања. Нивните согледувања варираа од конкретно опишување на тоа што тие го правеле при различните наставни  реше- нија до поопшти мислења кои тие ги имале за наставата. Беше спроведена квалита- тивна анализа на содржината на материја- лите и истите беа поделени во теми (14). Текстовите беа пребарувани за да се најдат изјави со слична основа, или тие перцеп- ции кои беа контрадикторни едни на други, со цел формирање на темите. Со подлабин- ското читање, материјалите беа анализи- рани врз основа на теоретски претпоставки на истражувањето и централните теоретски концепти. Лингвистичката комуникација е центарот на сите квалитативни анализи на содржината, со особен фокус на содржи- ната и значењето. Собраниот материјал беше работен како целина, што значи дека не беше направена темелна анализа за тоа дали инди- видуите ги менуваат или заменуваатнивните аргументи во различни делови од нивните извештаи. Следните теми беа откриени во рамкитенасогледувањатананаставниците:

1.   Потребатаодподдршкаиобука–перс-

пективананаставниците,2.Асимилацијана текстот – независност на учениците,стра- тегии за справување, автономија и моти- вација и 3. Резонирањето на наставниците за проширените можности за изучување на јазикот со употреба на мултифункционални апликации. Цитатите се избрани со цел да    ја рефлектираат ширината на одговорите за секоја од изјавите. Примерите што се цити- рани се од 15 од учесниците.  Одговорите што се слични едни на други се намерно избришани со цел читањето на трудот да биде поприфатливо. Изразите на говорниот јазик како што се „хм“ и краткипаузи, исто така се избришани при репродуцирањето на цитатите.

 

Резултати

 

Резултатите се презентирани во тритеми. Првата се однесува на улогата на наставни- ците кога станува збор за иницирањето и поддршката на учениците во користењето на овој вид помошна технологија. Втората ги нагласува аспектите на независност на уче- ниците, автономија и мотивација при корис- тењето на алатката текст-во-говор. Третата тема се однесува на резонирањето на настав- ниците за помошната технологија и мож- ностите за придобивките натекстот.

1.      Потребата од поддршка и обука– перспектива нанаставниците

Многу ученици имаат потреба од пого- лема поддршка при учењето за употреба на технологија и да почне да функционира во рамките на училиштето. Продолжената под- дршка и обуките за разбирање се сметаат дека се неопходни за да работат со техно- логијата и за да се успее. Во согласност со наставниците, поддршката е потребна во неколку насоки. Наставниците треба да им помогнат на учениците да обработатодделни зборови кои се неправилно фотографирани и скенирани. Наставниците потоа нагласуваат дека оваа поддршка е особено значајна за помладите ученици кои не можат самостојно да ја користат технологијата. Затоанаставни- ците треба да бидат активни и присутни со учениците. Наставниците сметаат дека апли- кацијата е лесна за користење и лесно може да се работи со неа, доколку тие работат заедно соучениците.

Јас требаше да обработам неколку одделни зборови во  два  од трите скенирани текстови кога апликацијата покажуваше грешка во вчитувањето. Јас не увидов некои поголеми проблеми бидејќи текстовите беа кратки и јас, како наставник, учествував во корис- тењето на апликацијата. Како и да е, јас мислам дека може да имаме од учениците, на пр. тие можат да го аси- милираат текстот. Како и да е, може да се нотира дека оваа алатка за да може да биде ефективно употребувана, ученикот мора активно да работи со неа, мора да ги научи функциите и да се навикне на слушањето на синтетичкиот говор. Алатката текст-во-го- вор може да им овозможи на учениците да  го прочитаат материјалот којшто е надвор од нивните основни степени на читање додека ги усогласува нивните интереси и нивните способности за разбирање со слушање. Наставниците веруваат дека алатка како оваа им олеснува на учениците само кога тие ја имаат целосно усовршено техниката со што им се дава поголема независност и автоно- мија. Денес, наставниците сметаат дека тие го немаат потребното време за да им дадат поддршка на учениците на најдобар можен начин.

Размислувањето  на   ученикот е дека е голема придобивката да можеш да скенираш кој и да е текст и истиот да го прочиташ... тојстана свесен колку е лесно да се работи апликацијата и колку екорисна.

 

Учениците кои успеаја ефективно да ја користат технологијата покажаа мотивација за читање и пишување со помошната техно- логија. Некои ученици се очекува да бидат само одржливи при користењето на техноло- гијата за пишаните училишни задачи, додека останатите нема да продолжат да ја упо- требуваат технологијата.

Мојот ученик кажа директно дека апликацијата ќе ја употребува и дома – мама ги чита сите мате- матички проблеми за мене кога ја пишувам домашната работа... но не и оваа недела. Јас ќе се обидам сам дома.

Жолтиот маркер при читањето на зборовите прави да е  полесно да го следам текстот. Мојот уче- ник сметаше дека ќе добиеогромна помош одапликацијата.

Во овој момент, за мојот уче- ник треба повеќе време да чита со помош на апликацијата отколку кога чита сам. Јас мислам дека тоа може да се смени со текот на вре- мето кога ќе се зголеми големината на текстовите.

 

Учениците открија дека со употребата на апликацијата текст-во-говор, тие избираат  да читаат (слушаат) поголем дел од текстот отколку кога тие би избрале да читаат когаби читалесамите.

Мојот ученик кажа декаупотре- бата на апликацијата му помогнада избере да прочита поголем текст, отколкукоганебијакористелапли- кацијата. Задачата беше дизајни- рана за ученикот да може да избере различни нивоа со постепенозголе- мување на количината натекст.

 

2.      Резонирањето на наставниците за проширените можности за изучување на јазикот со употреба на мултифункционалниапликации

Наставниците споменаа широк опсег на можности за апликацијата да ги поддржи учениците во различни наставни  ситуа-  ции, како што е изучувањето на нов јазик. Она што е битно е способноста да се слуша новиот јазик, кој според наставниците, може да ги поддржи учениците при изучувањето на јазикот. Кога текстот е прочитан сопомош на апликацијата, наставниците гледаат на можноста за учениците кои можат да изучу- ваат  нови јазици да слушнат нови зборови   и концепти на изговор, но истовремено тие имаат негативен став бидејќи читањето со апликацијата се прави безпрозодија.

Мојот ученик на кој швед- скиот јазик е втор јазик за изучу- вање, директно ми кажа дека ќе користиапликацијазановизборови бидејќи не знае како да ги акцен- тира силабусите... само сенадевам, апликацијата точно ќе ги изговара зборовите.

Иако апликацијата текст-во-го- вор не функционира 100%,доволно е добра за мојот ученик, додека го слуша текстот да се коригира изго- ворот пред тој самиот да го про- чита истиот текст.  Ученикот,  кој не е во Шведска долго време, сега ја користи апликацијата за пишу- вање на домашната работа, а прет- ходно добиваше помош на учи- лиште бидејќи не постои проблем со знаењето, туку со разбирањето на јазикот. Апликацијата функцио- нирадобро.

Мојот ученик нема никој во својот дом којшто ќе чита на швед- ски.Затоасметадекаапликацијатае добра да се користи дома зачитање текстови на шведскијазик.

 

Дискусија

Истражувањата покажаа дека евозможно да се развие способноста за читање кај многу ученици, но не сите ученици постигнуваат соодветни вештини за читање и покрај инди- видуализираните интервенции. Иако едука- торите би сакале да ги подобрат основните вештини на учениците колку што е можно повеќе, не сите ученици се способни да достигнат позначајни вештини за  читање  (2, 11, 23). Ова истражување ја проучува компензацијата од употребата на алатката текст-во-говор која им овозможува на учени- ците пристап до содржината на текстовите и покрај нивните тешкотии при декодирањето на текстовите.

Резултатите треба да се интерпретираат во светло на компензирачките можности што  имaгинудиновата технологија на учениците. Ова истражување е насочено кон 26 специјални едукатори кои првпат про- баа нова алатка од помошната технологија заедно со нивните ученици. Нивните изјави за искуствата главно се позитивни, иако е тешко да се даде прецизна проценка за крај- ниот исход од употребата на оваа алатка со една употреба. Како и да  е,  наставниците  во ова истражувањеу кажаана важно стаза

 

Introduction

Over the past decades, technology has been considered an essential tool for providing equal accessibility and opportunities  for  students with disabilities. The term assistive technology is generic and used to describe assistive, adap- tive and rehabilitative hardwar